أبو علي سينا ( مترجم : عبد الرحمن شرفكندى " هه ژار " )

182

قانون ( فارسى )

مىرسند كه نمىتوانند تكاليف طبيعى خود را انجام دهند احتمالات زير است : 1 - در كليه ورم گرم يا ورم سخت پيدا شود . 2 - سنگ در كليه پديد آيد و راه بر مادهء فرستاده تنگ شود . 3 - نيروى كشندهء كليه از بالا خللى ببيند . 4 - نيروى دفع‌كنندهء مادهء آبى در طرف پايين ضعيف و ناتوان گردد . 5 - كبد به حالتى از بىسر و سامانى درآيد كه نتواند مادهء آبى را جدا كند و به كليه بفرستد . كه سبب بيمارى استسقا هم همين است و تو مىتوانى براى اين بحث باب ويژه‌اى را اختصاص دهى يا اين حالت را در موضوع راجع به كاهش بول نيز درج كنى . اگر حبس بول يا دشوار آمدن بول سببش خود بول باشد ، دليل تندمزاجى مادهء بول است كه در فرو ريختنش انسان به درد آيد و آزار بيند . بارها آزمايش شده است كه اگر كسى كه دشوار مىشاشد به بيمارى زحير هم مبتلا شود ، در روز هفتم جان مىسپارد ؛ مگر اينكه به تب مبتلا شود و زياد ادرار كند و بول زياد بيرون ريزد . اين را نيز بدان ! كه ممكن است بعد از سوزش بول و شفا يافتن از سوزش بول ، غده‌اى كه بول بر آن مىلغزد به خشك مزاجى مبتلا شود و از اثر آن خشكيدگى بول منعقد شود و بند آيد ، پس بايد در اينجا احتياط كنى و وقتى كه سوزش بول بيمارى را معالجه مىكنى به تر مزاج شدنش اهميت دهى ، كه اين حالت خشكيدن در غدهء ليزگاه بول رخ ندهد . نشانيها راجع به بند آمدن يا دشوار آمدن بول به تفصيل سببها را ذكر كرديم ، حال ببينيم چگونه هريك از سببها را شناسائى كنيم ، كه هر سببى نشانيهايى دارد . اينك نشانى سببهاى مختلف كه در مسأله بول دست به خرابكارى مىزنند . اگر سبب سوء مزاج سرد است ، نشانيهايش به قرار زيرند : 1 - بول چه غليظ باشد و چه كم‌مايه و رقيق ، سفيد رنگ است . 2 - قبل از ابتلا به حبس بول يا دشوار شاشيدن ، بيمار زياد مىشاشد . 3 - قبل از ابتلا به حبس بول و دشوار شاشيدن ، شخص زياد آرزوى آب‌تنى مىكند . 4 - انسان قبل از ابتلا به بيمارى حبس بول يا دشوار شاشيدن ، احساس سرما مىكند . 5 - يكى ديگر از نشانيها آن است كه نشانى سبب‌هاى ديگر پديدار نيست . اگر سبب سوء مزاج گرم است و گرمى سبب حبس و دشوارى بول شده است ، نشانيهايش عبارتند از : 1 - تندمزاجى بول به‌طور محسوس و آشكار . 2 - التهاب در مجراى بول كه خود بيمار آن را حس مىكند . اگر سرما سبب ترنجيدن مثانه شده است . نشانيش وجود سستى در ابزار بول است .